Rynek energii i sprzedaż prądu w Polsce

Rynek energii i sprzedaż prądu w Polsce

Rynek energii w Polsce nie różni się strukturą od rynków ukształtowanych w innych europejskich państwach. Możemy go podzielić na dwa główne segmenty: hurtowy i detaliczny.


Handel energią elektryczną odbywa się w Polsce głównie za pośrednictwem Towarowej Giełdy Energii S.A. (TGE) wg ściśle określonych reguł. Uczestnikami rynku giełdowego nie mogą być odbiorcy detaliczni, a jedynie przedsiębiorstwa obrotu i wytwarzania energii oraz duże przedsiębiorstwa będące odbiorcami końcowymi, czyli konsumentami o dużym zużyciu energii. Odbiorcy końcowi mogą działać samodzielnie we własnym imieniu po podpisaniu umowy z TGE lub za pośrednictwem domów maklerskich.

Inną formą handlu na rynku są transakcje bilateralne, czyli dwustronne kontrakty zawierane bezpośrednio pomiędzy dwoma uczestnikami rynku, np. elektrownie z dużymi przedsiębiorstwami. Taki rodzaj handlu to tzw. rynek OTC (over the counter). Warunki takich umów są ustalane na podstawie bezpośrednich negocjacji zainteresowanych stron.

Sprzedaż prądu na rynku detalicznym odbywa się z pominięciem TGE oraz nie jest dostępna dla zasad rynku OTC, to oznacza, że gospodarstwa domowe, aby korzystać z energii, mogą odkupywać energię jedynie od sprzedawców lub dystrybutorów, którzy jednocześnie świadczą im usługi przesyłu i obrotu.

Aby mówić jednak o stronach w obrocie prądem i samym procesie sprzedaży energii warto by uświadomić sobie, skąd w ogóle bierze się prąd, bo oczywiste jest, że nie z gniazdka. Prześledźmy zatem, jak wygląda ten sam proces od produkcji do sprzedaży prądu.

 

Prąd powstaje jeszcze głównie w klasycznych elektrowniach węglowych, gdzie spalany węgiel zamienia wodę w parę wodną, która rozprężając się, wprowadza w ruch turbiny połączone z generatorem prądu, który wytwarza energię elektryczną.

Innymi źródłami pozyskiwania energii są źródła odnawialne, takie jak woda, promienie słoneczne czy wiatr. Dla przykładu proces wytwarzania energii z wody jest niemalże identyczny co z węgla, z jednym wyjątkiem, że surowiec zastępujemy odnawialną wodą, która płynąc z górnego do dolnego zbiornika, wprowadza w ruch turbiny generatora, a dalej zasada wytwarzania energii jest już taka sama: od generatora prąd trafia do transformatora, a następnie do sieci przesyłowej.

Elektrownie węglowe, wodne czy farmy wiatrowe sprzedają wytworzony przez siebie prąd na Towarowych Giełdach Energii, na których jest on kupowany przez przedsiębiorstwa obrotu i dystrybutorów, którzy oprócz sprzedaży prądu są odpowiedzialni za instalację sieci elektrycznej, jej modernizację, naprawy oraz wymiany liczników. Nad prawidłowym działaniem całej sieci energii oraz zmniejszaniem ryzyka blackoutem czuwa Operator PSG S. A. (Polskie Sieci Elektroenergetyczne), będąc właścicielem sieci przesyłowych.

Sprzedaż prądu – zapotrzebowanie

Zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce jest większe niż wytwarzana przez nas z różnych źródeł energia, dlatego konieczne jest również kupowanie prądu od zagranicznych dostawców i przesyłanie ich do Polski. W konsekwencji rośnie zatem ryzyko niedoboru energii, czyli tzw. blackoutami w okresach coraz większego zapotrzebowania na nią (więcej o blackout przeczytacie w kolejnych artykułach naszego bloga) oraz rosnącymi cenami za energię, dlatego warto zabezpieczać się przed zwyżkami cen, zawierając długoterminowe umowy z gwarancją stałej ceny przez całą umowę.

Jeśli zainteresował Cię proces wytwarzania prądu, zachęcamy do obejrzenia krótkiego reportażu zrealizowanego przez Discovery HD: film „Jak robimy prąd”